Trong các môi trường sản xuất công nghệ cao như điện tử, bán dẫn, y tế, dược phẩm hay quang học, bụi tĩnh điện là một trong những tác nhân gây nhiễu bẩn và hư hỏng sản phẩm nhiều nhất. Mặc dù không dễ nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng các hạt bụi mang điện lại có khả năng bám dính mạnh và gây ra hàng loạt rủi ro trong phòng sạch.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích ảnh hưởng của bụi tĩnh điện trong phòng sạch, vì sao nó nguy hiểm và cách tối ưu để kiểm soát.
1. Bụi tĩnh điện trong phòng sạch là gì?
Trong môi trường phòng sạch, bụi tĩnh điện (Electrostatic Dust) là các hạt bụi siêu nhỏ mang điện tích dương hoặc âm. Chúng có khả năng bám chặt vào bề mặt linh kiện, thiết bị, găng tay, quần áo bảo hộ nhờ lực hút tĩnh điện.
Vấn đề nằm ở chỗ: dù phòng sạch được kiểm soát nghiêm ngặt, nhưng bụi tích điện rất khó nhận biết và khó loại bỏ, khiến chúng trở thành mối đe dọa tiềm ẩn cho quá trình sản xuất.
2. Vì sao bụi tĩnh điện đặc biệt nguy hiểm?
Khác với bụi thông thường, bụi mang điện tích có xu hướng di chuyển và bám mạnh hơn, gây ra:
• Bám dính mạnh vào bề mặt sản phẩm
Điện tích tạo lực hút khiến hạt bụi bám vào chip điện tử, bản mạch PCB, sensor, wafer…
• Dẫn đến phóng điện ESD
Khi bị tích điện quá mức, bụi có thể tạo ra các điểm phóng điện nhỏ gây hỏng linh kiện.
• Khó phát hiện bằng mắt thường
Nhiều hạt chỉ vài micromet → vượt ngoài khả năng quan sát.
• Tăng nguy cơ nhiễm chéo
Bụi từ tay công nhân hoặc bao bì có thể truyền điện tích sang sản phẩm khác.
3. Nguyên nhân gây ra bụi tĩnh điện trong phòng sạch
Bản chất trong phòng sạch đã có bụi nhưng mật độ hạt bụi đã được giới hạn chủ yếu nằm trong khung tiêu chuẩn của phòng sạch. Khi màn hình được sản xuất do sự xuất hiện của tĩnh điện trong sản xuất mật độ hạt bụi tập trung và bị hút về phía vật liệu mất cân bằng tĩnh điện vậy mật độ hạt bụi bị hút sẽ tập trung với nhau và tạo thành hạt bụi có kích thước lớn hơn kích thước cho phép của bụi có trong phòng sạch gây nên hiện tượng dị vật trong lớp màn hình điện thoại, TV, camera ….
Mặt khác quần sáo, khẩu trang … gồm rất nhiều các loại tơ sợi có liên kết không bền vững rất dễ bị sự tác động của ngoại cảnh môi trường gây nên rơi rụng ngoài không khí do đó khi sản xuất dán các lớp màn hình hoặc camera bụi bị dính vào màn hình hoặc camera. Mà hiện tại camera ngày một thiết kế càng nhỏ và tinh vi vậy nên khi vệ sinh camera điện thoại, máy ảnh khi bụi tĩnh điện lẫn vào là rất khó khăn và rất mất thời gian ảnh hưởng đến chất lượng và sản xuất.
Một số nguồn phổ biến:
- Ma sát giữa găng tay – linh kiện
- Ma sát từ quần áo bảo hộ
- Bao bì nylon, khay nhựa
- Thiết bị vận hành tốc độ cao
- Không kiểm soát độ ẩm trong phòng sạch
- Nhân sự không sử dụng vật tư ESD đúng chuẩn
4. Ảnh hưởng nghiêm trọng của bụi tĩnh điện trong phòng sạch
- Gây lỗi sản phẩm trong ngành điện tử
- Làm giảm độ sạch và phá vỡ tiêu chuẩn Cleanroom
- Gây nhiễm chéo trong dược phẩm & y tế
- Làm giảm tuổi thọ thiết bị phòng sạch
- Nguy cơ cháy nổ do phóng điện ESD
5. Những biện pháp kiểm soát bụi tĩnh điện
- Cần sử dụng thiết bị đo chuyên dụng để dò tìm nguồn phát sinh tĩnh điện
- Tiến hành kiểm soát tĩnh điện bằng các phương pháp nối đất, hoặc ionizer phù hợp Cần xây dựng chương trình giám sát tĩnh điện thường xuyên và liên tục trong nhà máy.
- Cần audit định kỳ chương trình kiểm soát tĩnh điện theo chu kỳ.
- Cần hiệu chuẩn thiết bị đo chuẩn xác
𝙏𝙝𝙖́𝙞 𝙃𝙤̀𝙖 – 𝙉𝙝𝙖̀ 𝙢𝙖́𝙮 𝙜𝙖̆𝙣𝙜 𝙩𝙖𝙮 𝙥𝙝𝙤̀𝙣𝙜 𝙨𝙖̣𝙘𝙝 𝙙𝙪𝙮 𝙣𝙝𝙖̂́𝙩 𝙩𝙖̣𝙞 𝙑𝙞𝙚̣̂𝙩 𝙉𝙖𝙢
📞 Hotline: 0982 832 915 – 0986 154 291
📩 Email: info@thaihoagloves.com
🌐 Website: thaihoagloves.com
Fanpage : https://www.facebook.com/
